“Dat heb ik niet gezegd. Je verzint weer dingen.”
“Weet je het zeker? Je hebt niet zo’n best geheugen he?”
“Je ziet ze vliegen.”
Zegt jouw partner regelmatig van dit soort dingen? Twijfel je steeds meer aan je beleving, gedachten of zelfs je geestelijke gezondheid? Het kan het zijn dat je partner je emotioneel mishandelt met misleidend gedrag wat ‘Gaslighting’ wordt genoemd.

Subtiele emotionele mishandeling
Er bestaan helaas veel vormen van mishandeling en ik had nooit gedacht dat ik er slachtoffer van zou zijn. Maar na mijn ontdekking van de term ‘Gaslighting’ vielen er heel wat puzzelstukjes op hun plek. De term komt van het toneelstuk Gas Light, uit 1938, waarin een man zijn vrouw langzaam gek maakt door alle gaslampen in hun huis steeds lager te zetten. Als zijn vrouw hem hier op wijst, ontkent hij alles en spreekt haar zelfs tegen. Uiteindelijk vertrouwt ze zichzelf niet meer en leeft op de suggesties van haar man die hier, uiteraard op hilarische wijze misbruik van maakt. Ongetwijfeld super komisch materiaal in 1938 maar tegenwoordig een extreem effectieve vorm van emotionele mishandeling. Hoe kon ik het niet doorhebben?

Het was altijd mijn schuld. Echt
De truc zit ‘m in de macht die mijn partner over mij kreeg omdat ik aan mezelf ging twijfelen. Zodra je als slachtoffer je gevoel, intuïtie of beleving niet meer vertrouwt, ben je makkelijker te overtuigen om bepaalde dingen te doen waar je normaal vraagtekens bij zou hebben, zoals bijvoorbeeld in de relatie te blijven. Alle vormen van mishandeling draaien om macht en controle en Gaslighting is een zeer subtiele vorm die langzaam in een relatie sluipt. Jaren stelde ik me aan, hij dronk echt niet zoveel, hij was toen niet weg, ik herinnerde het mij verkeerd, dat was mijn schuld en hier gaan we niet wéér over praten! Alle ruzies die uit zijn gedrag voortkwamen, eindigden steevast met mij op mijn knieën, huilend om vergeving vragend. Ik zou het nooit meer doen! Wát wist ik niet precies maar het was mijn schuld en ik zou het niet meer doen!

Hoe gaan deze mishandelaars te werk?
Gaslighters maken gebruik van tactieken om je te verwarren. Het daadwerkelijke onderwerp wordt continu vermeden door bijvoorbeeld terughoudendheid. “Begin je daar nou alweer over?” “Ik wil er niet over praten.” Tegenspreken is ook een tactiek. Ook al kan je de herinneringen minutieus voor de geest halen, het klopt niet. “Dat is niet zo gegaan, je herinnert je heel wat anders.” Afleiding, de ander verandert het onderwerp of trekt je mening in twijfel zodat de focus op jou ligt. “Dat klinkt weer als iets wat je vriend(in)/familie je heeft aangepraat!” Een andere strategie is ontkenning. Doen alsof hij/zij niet meer weet wat er gebeurd is of glashard ontkennen dat er iets gezegd of gedaan is. “Ik weet niet waar je het over hebt.” “Je verzint echt van alles om mij de schuld te geven.”

Herken je jezelf in dit gedrag?
Vraag je jezelf continu af of je het bij het juiste eind hebt? Of je echt zo gevoelig bent? Biedt je constant je excuses aan je partner aan? Verontschuldig je jezelf voor het gedrag van je partner? Vraag je je af of het ooit goed genoeg zal zijn? Twijfel je aan al je beslissingen of herinneringen? Ben je voorvallen of gedrag tegen vrienden of familie aan het verzwijgen om maar niets uit te hoeven leggen? Loop je op je tenen om een confrontatie met je partner te vermijden? En wéét je dat er iets niet klopt, maar kan je je vinger niet op dat vreemde gevoel leggen? Dan is het tijd om hulp te zoeken om uit deze slopende relatie te komen. Je bent namelijk niet gek!

Eind goed, al goed
In mijn geval bevestigde mijn omgeving dat ik niet de gekkie in onze relatie was en hoe zelfstandiger en sterker ik werd, hoe meer kracht ik kreeg om uiteindelijk de relatie te verbreken én voet bij stuk te houden. Voor zijn dwaze laatste stuiptrekkingen trok hij alle trucs uit de doos: janken, catatonisch voor zich uitstaren, slijmen, boos worden en uiteindelijk doen alsof hij bij míj was weggegaan. Het verhaal werd omgedraaid en ik was de boeman. Ik liet het toen maar zo, maar pas nu, elf jaar later, snap ik het systeem van macht en controle en hoe moeilijk het was om daar uit los te komen. Gelukkig heeft mijn verhaal een happy end. Herken je dit verhaal? Gun jezelf een happy end en maak dat je weg komt!